Nou nee, niet als we de uitspraak van Joseph Goebbels in gedachten nemen: als de mensen door hebben dat het propaganda is, is de propaganda mislukt. In die zin had Wilders beter de echte filmpropagandisten wat meer kunnen bestuderen: Sergej Eisenstein, Leni Riefenstahl, Oliver Stone, Michael Moore, om er maar een paar te noemen uit alle winstreken.

Omdat effectiviteit het enige criterium bij propaganda is, slaan zowel Geert Wilders als veel van zijn politieke tegenstanders in het parlement de plank mis. Wilders sprak niet alleen legendarische woorden over zijn waarschuwing: ‘Het is vijf voor twaalf voor onze vrijheid op de lange termijn’, maar zei ook: ‘Mocht het toch tot geweld komen, dan toont dat het karakter van de Koran aan’.

Met deze laatste opmerking sprak hij tegen wat het filmpje is: een klassiek geval van oorlogspropaganda. Wilders beschouwt zichzelf, en het Westen, als in oorlog met de radicale islam. Fitna is zijn propagandabijdrage in de War on Terror.

Oorlogspropaganda is bedoeld om het moreel van het eigen volk hoog te houden, of te versterken, en de moordlust van de soldaten zo groot mogelijk te maken door de haat aan te wakkeren. Zodat geen actie te zachtzinnig is tegen de vijand, en deze hopelijk zo snel mogelijk wordt verslagen. Oorlogspropaganda zit doorgaans vol met leugens, sex en dood: De Hunnen/Communisten etc verkrachten de nonnen, je vrouw thuis etc. Als Fitna de haat van de moslims tegen Wilders/het Westen nu zo versterkt dat er geweld uitbreekt tegen hem of het Westen, dan heeft ie dus het omgekeerde bereikt van wat oorlogspropaganda doorgaans beoogt.

Gezien het doel van propaganda getuigt de reactie van menig politicus al van even weinig kennis van het middel van propaganda. Zo stelden GroenLinks-fractievoorzitter Femke Halsema en kamerlid Tofik Dibi in een verklaring dat alle beelden uit de film oud zijn. Zij noemen Wilders’ argumentatie ‘bijna lachwekkend armzalig’. Daar gaat het dus bij propaganda helemaal niet om. Het gaat om de vraag of het effectief is. Daarbij, hadden ze gewild dat dit filmpje niét lachwekkend armzalig is geworden?

Dat in de Nederlandse media velen het filmpje saai vinden, of ronduit teleurstellend duidt er op dat men graag wat meer heisa had gezien, met op zijn minst een rel, een brandende moskee, een belegerd Binnenhof. Of misschien wel opnieuw een politieke moord. En bewijzen dit soort reacties niet opnieuw de waarheid van het oude gezegde: de mens lijdt het meest door het lijden dat hij vreest? Is het niet ook de schaamte over de misplaatste angst van gisteren die bij nu sommigen tot een ‘haha-wat-armzalig’-reactie leidt?

In Nederland regeerde de afgelopen maanden de angst voor het onbekende, en dan is suspense ondraaglijk. Suspense is hier overigens niet helemaal het goede woord. Suspense, zie Hitchkock’s thrillers, betekent dat de kijker al weet wat het nakende gevaar is, maar het slachtoffer nog de blije, onwetende onschuld zelf is. Die staat – zoals in Psycho – nietsvermoedend zingend onder de douche, terwijl de kijker de slechte man over het tuinpad het huis ziet naderen. De kijker ziet tergende minuten later de vrouw onder de douche het douchegordijn wegtrekken, ziet een blikkerend mes, ziet haar doodschrik en hoort een kreet. Einde scène. Maar de moord zelf, die ziet de kijker niet, deze vult de kijker zelf in. Dat is het gemene, want zo voelt de kijker zich als het ware bijna medeplichtig. Zo kunnen brave internetkijkers, als er geweld gaat vloeien door Fitna, zich ook gaan voelen..

Anyway, welke effecten Wilders’s propagandafilmpje zal hebben, dat is afwachten. Al lijkt het in Nedeland nog rustig, internet is groter dan Nederland. En elders, Afghanistan, Midden-Oosten, zit men niet gevangen in de nationale cocon die het mediaweb – met als kern toch televisie - overal is geworden.

Over de effecten van voor velen schokkende beelden weet men hier in de VS – het Walhalla van het gedetailleerde meet- en giswerk over de effecten van dit beeld of die uitspraak – ook maar weinig zinnigs te melden. De tv-beelden van de ‘God Damn America!’-preek van Obama’s dominee Wright worden keer op keer herhaald. Zeker op de rechtse zender Fox. Ik zag de beelden in de fitness, en hield subiet op met roeien toen ik hem zag en hoorde. ‘Desastreus’, was mijn eerste gedachte. Dat denk ik nog steeds, maar de opiniepeilingen wijzen op het tegendeel. Hillary Clinton is nu ‘under de wave’, en Obama ‘surfing on top’. Hillary heeft meer last van haar ‘verspreking’ over het onder vuur liggen bij haar aankomst in Bosnië dan Obama van zijn 20-jaar durende relatie met die dominee.

Hoe dit kan? Mensen zoeken vaak eerder een audiovisuele bevestiging van de voor- of afkeer die ze toch al hadden, maar waarbij ze geen fatsoenlijk argument – aanvaardbaar voor de omgeving - konden bedenken, dan dat ze er totaal door van mening veranderen. Dat laatste komt wel voor natuurlijk. En misschien is Wilders er vandaag wel in geslaagd.

Het is immers niet ondenkbaar dat sommige van zijn aanhangers nu denken: wat een bij elkaar gegoogled knip- en plakwerk. Als hij niet beter kan dan dit, ‘then he’s not our man after all’.

Intussen heeft Wilders de buitenlandse media wel bereikt. De Deense televisie, en vorige week een groot stuk in The New York Times. De lead: ‘Geert Wilders’s bleached-blond hair goes to the root of his character’. Ook leuk voor zijn eigen knip- en plakboek.

In Nederland zelf zou Fitna wel eens het vijf voor twaalf voor de politieke carrière van de maker zelf kunnen worden, ook al is dit ‘op de lange termijn’.