In werkelijkheid gaat het bij keuzes of een oordeel in veel gevallen om het begrip geloofwaardigheid. Of het nu gaat om het kopen van producten, de journalistiek, de politiek of de rechtspraak. De rechter oordeelt wie zijn/haar zaak het meest geloofwaardig presenteert, de officier van justitie of de advocaat. Het kiezerspubliek oordeelt wie het meest geloofwaardig is, de ene kandidaat of de andere. Bijna vanzelf voert men daarbij dit of dat argument aan, terwijl het niet zelden om rationalisaties achteraf gaat die ‘het gevoel’ moeten legitimeren. Dat staat beter.

Hoe groot de verwarring in het denkend deel der natie is over begrippen als emotie en geloofwaardigheid laat zich illustreren door de kwestie Nathalee te vergelijken met het fenomeen Obama. Over de uitzending van Peter R. de Vries worden termen gebezigd als: mediahype, manipulatie, demagogie, dubieuze methoden. Men herhaalt niet de kern ervan – hij zegt dat ie het gedaan heeft – maar benadrukt allerlei bijkomstigheden -  geen écht bewijs, commercialisering van de tv, trial by media, enzovoort. Er was veel emotionele, morele verontwaardiging, samengevat door de tv-recensente van NRC Handelsblad Marjoleine de Vos gisteren in deze krant: ’Alles eraan was afschuwelijk’.

De opwinding in Amerika over Nathalee Holloway wordt al tijden overtroffen door de opwinding over Barack Hussein Obama. Amerika’s nachtmerrie – de dood van een blonde All American Girl na een soort Spring Break Carnaval met veel drank en seks op Aruba – heeft plaats gemaakt voor Amerika’s droom in de persoon van Obama. In beide gevallen lijken gevoelens belangrijker dan de feiten. Bij Holloway spelen, net als bij het verdwenen Britse meisje Madeleine McCann, identificatie met de ouders, angst en schuldgevoel een rol. Heb ik ook niet eens mijn peuter even alleen gelaten in het appartement? Heb ik ook niet mijn dochter van 18 naar, zeg, Lloret de Mar laten gaan, terwijl ik wist wat daar allemaal kan gebeuren? Bij Obama spelen irrationeel charisma en ras de hoofdrol.

Het opmerkelijke nu is dat het in Nederland niet zelden dezelfde mensen zijn die zich even ongeremd, bijna verbitterd, afkeurend uitlaten over de ‘emotieshow’ van Peter R. de Vries, als zich ongeremd lyrisch uitlaten over Barack Obama. En in bewoordingen die bol staan van louter gevoelens. Obama heeft zoveel charisma, hij is een geweldige redenaar, hij biedt hoop, enzovoort. Deze oordelen baseren zich zelden op argumenten, ontleend aan kennis van Obama’s prestaties of plannen.
De lichte vorm van hysterie in Nederland over de uitzending zondagavond is dezelfde als onder grote groepen in Amerika over Obama. En gebaseerd op dezelfde dichotomie van engel en duivel. Nathalee Holloway is de onschuldige engel, Joran van der Sloot de gereïncarneerde duivel, of – bij de verontwaardigden - Van der Sloot is eigenlijk slachtoffer, en De Vries dader. Bush is de duivel die verdreven moet worden, Obama is de reddende engel. Een iets nuchterder afweging van feiten en plannen lijkt ondergeschikt aan de bijna reflexachtige liefde voor Obama en dito haat jegens De Vries als belichaming van de veramerikaanste SBS-cultuur. De liefde voor Obama lijkt een spiegelbeeld van de haat jegens Bush, een haat waarin ook een element zelfhaat kan zitten, en wel over het feit dat men hem en masse steunde bij de inval in Afghanistan en Irak.

Als we de manier vergelijken waarop Peter R. de Vries die Van der Sloot heeft neergezet als pathologische, ja duivelse leugenaar met de manier waarop Obama wordt verheerlijkt als de meervoudige engel die alle engelen voor hem – van Lincoln en J.F. Kennedy tot Martin Luther King – in zich verenigt, moeten we concluderen dat De Vries meer feitelijkheden aandraagt dan die journalistieke hagiografen van Obama. Lees het geïllustreerde levensverhaal Hopes & Dreams. The Story of Barack Obama, van Steve Dougherty. Hij beschrijft Obama als een popster, een grotere publiekstrekker dan Bono. Het is een en al succes en charisma. Een politiek feit is in dit boek nauwelijks te vinden, op het gegeven na dat Obama altijd tegen de inval in Irak was. Maar het boek maakt wel duidelijk hoe verleidelijk het moet zijn om in deze zwarte messias te geloven.

‘Den Haag kiest Obama’, kopte De Dag over de voorkeur van het Binnenhof. Velen deden dat bijna ongezien. Want niemand verwees naar het CNN-debat tussen Barack Obama en Hillary Clinton vorige week donderdag. Wie dat wel heeft gezien, kon vaststellen dat Barack vooral mooie woorden vol hope and harmony sprak, kortom emotioneel idealisme uitstraalde, en Hillary minzaam en zelfverzekerd de hoop én de feiten en plannen aandroeg, en zich aldus presenteerde als de pragmatische idealist, maar dit keer van de vrouwelijke kunne.

Betekent dit alles dat de emotie het altijd wint, en dus Obama? Ik geloof van niet. De verontwaardigden over De Vries kunnen uit hun eigen afkeer van de man zijn uitzending alleen als ‘emotieshow’ zien, en niet die simpele kern – hij zegt dat ie het heeft gedaan. De kiezers in Amerika, die al veel Obama en Hillary hebben gezien, zullen intussen bij alle emotie – zwart, vrouw - ook weer zoeken naar de facts and figures. Het is de combinatie van gedrevenheid, professionaliteit (inclusief sluwheid), emotionaliteit én feitelijkheid die iemand geloofwaardig maakt. Dat liet zowel De Vries zondag als Clinton afgelopen donderdag zien. De Vries heeft in Nederland de kijkers al voor zich ‘gewonnen’. Ondanks de grote emotionele swing for change ten gunste van Obama, doe ik een zeer voorzichtige gok dat Clinton dit uiteindelijk ook zal doen met de Democratische kiezers. Als ze tenminste haar benadrukking van haar ervaring en de facts and figures beter weet te combineren met de emotie voor verandering.

Henri Beunders