Conflict en Media

Conflict. Over conflict en conflictbeheersing - 2016

Aangezien zowel het begrip conflict als het begrip media een waaier van betekenissen heeft, en de relatie tussen beide begrippen dus ook een grote variëteit kent, is het ene doel van dit hoofdstuk deze relatie in zijn volle breedte te belichten. Het andere doel is een schets te geven van de verschillende rollen die ‘de media’ hebben gespeeld bij het ontstaan, het verloop en het einde van conflicten. Aangezien er, zo is de kern van het betoog, nauwelijks een periode is aan te wijzen waarin de relatie tussen conflict en media lange tijd stabiel bleef, kan dit artikel niet anders dan een historische beschouwing zijn.

Lees meer

De Balkan, bedacht en bezocht. Reis door Albanië en omstreken

NBD Biblion - 2015

Anno 2015 is Albanië al bijna tien jaar aspirant-lid van de EU. En toch klinken Ouagadougou of Timboektoe intussen vertrouwder dan Tirana of Gjirokaster. En positiever ook wellicht. En dat is de reden dat ik er wel eens een kijkje wilde nemen. Waardoor wordt ons beeld van een land meer bepaald? Door alle verhalen die we er, ooit, over hebben gehoord, gelezen en gezien? Of door de feiten van het nieuws, de interpretatie door de geschiedschrijving, de ambities van de huidige politiek, zoals van de Europese Unie?

Lees meer

Good morning, Africa!

NBD Biblion - 2014

Afrika is een nog groter continent dan menigeen denkt. India, China, Europa en de VS passen er moeiteloos in. De vraag is of ‘Afrika’ wel bestaat, zo divers als het is. Sommigen zeggen dat migratie het enige gemeenschappelijke kenmerk is. Migratie op de fiets door zuidelijk Afrika: dat is wat ik heb gedaan. Van Nairobi naar Kaapstad, door Kenia, Tanzania, Malawi, Zambia, Botswana, Namibië en Zuid-Afrika. Dat betekende fietsen door steppen, door maisvelden, door vlaktes, door woestijnen en uiteindelijk door de citrus- en wijngaarden van Zuid-Afrika, 6.500 kilometer lang. Tijdens deze tocht heb ik foto’s genomen, en gedachten opgeschreven. U vindt ze tezamen in dit boek.

Lees meer

Niet te moeilijk graag: de verkleutering van het publieke debat

Boom - 2012

In Nederland viert de infantilisering hoogtij, oordeelt menig nuchtere waarnemer. Het maatschappelijk debat wordt beheerst door soundbites, oneliners en andere hapklare brokken. In parlementair Den Haag is mediageniek-zijn verheven tot de hoogste deugd. Denkers en beschouwers hebben afgedaan, en wie de kunst van het dissen niet beheerst krijgt vroeg of laat de rekening gepresenteerd. In kranten en op tv verdringt het infotainment achterhaalde waarden als nuancering en analyse. Zo overspoelt de egaliserende, simplificerende amusementscultuur gaandeweg de hele maatschappij. Kunnen we echt van een culturele ‘dumbing down’ spreken, zoals de Engelse socioloog Frank Furedi in zijn geruchtmakende Waar zijn de intellectuelen? betoogde? Of is dat weer zo’n typisch voorbeeld van het ongefundeerde gesomber? In Niet te moeilijk graag buigen vooraanstaande publicisten zich over deze vragen. Lijdt Nederland aan acute verkleutering?

Lees meer

Tien jaar zonder Pim

Karakters Uitgevers - 2012

Op 6 mei 2012 is het precies 10 jaar geleden dat Pim Fortuyn op het Hilversumse Mediapark werd vermoord. In deze bundel komen hoofdrolspelers van destijds aan het woord, terugblikkend op die bijzondere periode. Wat hebben we verloren en geleerd?

 

Lees meer

Grensoverschrijdingen geduid: over seksueel misbruik in katholieke instellingen

Valkhof Pers - 2011

Het seksueel geweld in instellingen van de rooms-katholieke kerk heeft veel media-aandacht getrokken. Afkeurenswaardige seksuele praktijken van verschillende van haar dienaren, in tientallen jaren en verspreid over de continenten, tasten met terugwerkende kracht het kerkelijk imago aan, en volgens velen mogelijk de kerkelijke aanspraken op universele waarheid en de daarop gegrondveste moraliteit. De rooms-katholieke kerk lijkt er niet op voorbereid om een antwoord te vinden op de aanklachten tegen haar gesloten cultuur van decennia en het machtsmisbruik dat daarbinnen plaatsvond. De schrijvers willen in dit boek ingaan op een aantal achterliggende kwesties.

Lees meer

Pers en Politie in Amsterdam

Bas Lubberhuizen - 2010

Politieagenten en journalisten hebben veel gemeen. Ze willen beiden onrecht aan het licht brengen, en de waarheid ook. Aan de andere kant: de politie kan de media informatie onthouden of zelfs een krant of tv-zender sluiten. De pers kan de publieke opinie bewerken en aan haar kant krijgen. En tegen een publieke opinie kan, als het er op aan komt, geen ‘sterke arm’ op. Beunders beschrijft hoe de twee functies zich sinds 1848 hebben ontwikkeld en wat dat betekende voor hun onderlinge verhouding. Dat levert een fascinerende geschiedenis op, want juist in Amsterdam, waar de publieke opinie altijd wat luider wordt verwoord dan elders, leven de twee beroepsgroepen soms op gespannen voet met elkaar.

Tien opmerkelijke, historische zaken belichten de praktijk, waaronder: het Palingoproer (1886), de verdwijning van Jopie de Nigtere (1939), de Februaristaking (1941) en de Japanse koffermoord (1965). Ze worden geschreven door enkele co-auteurs, onder wie Marcella van der Weg.

Lees meer

From Exaltation to Exorcism

Forthcoming - 2009

In this special collection of essays, written during the past 15 years, a remarkable scetch is given of all the socio-cultural dynamics that led to the turmoil of the ‘Revolt of the People’ in 2002 and beyond. Despite efforts to exorcize the sacrligeous voices – Fortuyn Van Gogh, Hirsi Ali and now perhaps Wilders? – who embodied this revolt, the once thought to be so solid consensus (draagvlak) based framework of Dutch culture, politics and arts seems to be irreversibly shaken.

Lees meer

De virtuele lont in het kruidvat

Erasmus Universiteit - 2008

Welke rol spelen oude en nieuwe media in de mobilisatie van protest van burgers? Is er een wezenlijk verschil tussen de mechanismen van het ontstaan, mobilisatie en succes van protestbewegingen tegen overheidsbeleid in het huidige internettijdperk en de wereld waarin de klassieke media – krant, radio, televisie, weekblad – domineerden? In deze studie, aan de hand van case studies, wordt betoogd dat het vooral de angst voor en onbekendheid met de nieuwe media en communicatiemiddelen – internet, gsm bv – is die zorgen voor ‘strategic surprises’ over de erupties van protest. De studie sluit af met aanbevelingen over de vraag hoe om te gaan met via de nieuwe communicatiemedia op gang gebrachte vormen van protest.

Lees meer

Publieke tranen

Uitgeverij Contact - 2002

Emoties zijn zichtbaarder dan ooit. Ze worden niet meer in stilte verwerkt maar openlijk, vaak met (vele) anderen. Waarom worden steeds meer publieke tranen geplengd? Is het spel of ernst? Waarom is de ‘emo-factor’ zo’n grote rol gaan spelen in de maatschappij? En waarom lijkt het eens zo burgerlijk en beheerste Nederland sinds de jaren ’90 ‘kampioen-emotie’ te zijn geworden?

Verder lezen “Publieke tranen”

Link naar bron

Wat je ziet ben je zelf

Prometheus - 2000

De èchte fans reden eind 1999 naar Almere en vergaapten zich aan een meterslange schutting. En wie zich stiekem geneerde voor zijn interesse, keek veilig thuis naar de afvalrace om een kwart miljoen. Wat zegt de populariteit van het programma Big Brother – de wereldprimeur van Endemol – over onze maatschappij en over onszelf? In de laatste decennia is de geborgenheid weggevallen. Bureaucratisering en disciplinering zijn toegenomen; burgers voelen zich verlaten door de overheid, en worden op zichzelf teruggeworpen. Dit heeft geleid tot een wanhopige zoektocht naar de zin van het bestaan, naar nieuwe grenzen, naar nieuwe kicks en uitdagingen.

Link naar bron

De verbeelding van de wereld. De wereld van verbeelding

Uitgeverij Jan Mets, Amsterdam - 1998

Er lijkt geen ontkomen meer aan. Op de rand van deze eeuw is de mens een mediamens geworden. We worden permanent omringd, zo niet overstroomd door audiovisuele indrukken van buitenaf, over heden en verleden, die met een druk op de kop hoorbaar en zichtbaar kunnen worden. Wat betekent deze visualisering van de wereld voor ons bewustzijn en voor de maatschappij waarin we leven. Deze bundel essays heeft dit thema als onderwerp.

Link naar bron

De strijd om het beeld: over de behoefte aan censuur

VUGA Uitgeverij B.V. - 1994

Dit essay uit 1994 bespreekt de groeiende onvrede in de maatschappij, een toenemende behoefte bevrijd te worden van andermans vrijheid, een allengs luider klinkende roep om censuur. Het zichtbaarst is deze onvrede op straat, in graffiti en racistische leuzen, in vernieling van door de overheid geplaatste objecten van kunst en cultuur, en in het inschakelen van de rechter om allerhande voorgenomen of geuite creativiteit te verbieden.

Verder lezen “De strijd om het beeld: over de behoefte aan censuur”

Lees meer

De drang naar Duitsland

Uitgeverij Jan Mets, Amsterdam - 1990

 Van september 1989 tot zomer 1990 was ik correspondent in Oost-Duitsland en versloeg daar voor NRC Handelsblad de leegloop van de DDR, de val van de Muur en aansluitend de ‘drang naar Duitsland’ die eindigde in de hereniging van de twee Duitslanden in 1990. Het boek is een interpreterende kroniek van de gebeurtenissen, geschreven op basis van mijn ooggetuigeverslagen aldaar.

Link naar bron

Weg met de vlootwet

Uitgeverij Octavo - 1984

In de herfst van 1923 sloeg een golf van emoties door Nederland. Aanleiding: het besluit van het confessionele kabinet-Ruys de Beerenbrouck om de oorlogsvloot drastisch uit te breiden. De woorden ‘oorlog’, en ‘vrede’, en ‘bewapening’ lagen plosteling op ieders lippen. De afschuw van de regeringsplannen overheerste. Zeer massale protestdemonstraties volgden, de grootste telde bijna 80.000 deelnemers.

Verder lezen “Weg met de vlootwet”

Link naar bron

Argwaan en profijt

Historisch Seminarium UvA - 1983

De naoorlogse verhouding tussen Nederland en de Bondsrepubliek, het onderwerp van deze bundel, ging onder een slecht gesternte van start. Aan Nederlandse zijde overschaduwde het oorlogstrauma de relatie met de Duitsers, met wie het tegen wil en dank weer verder moest leven. In de decennia die volgden raakten de twee staten meer dan ooit met elkaar verstrengeld: economisch, politiek, militair en ook weer cultureel.

Verder lezen “Argwaan en profijt”

Lees meer

Een plaatje bij een praatje of bron van onderzoek?

Groniek 187 - 2010

Er was een tijd dat afbeeldingen niet zo belangrijk werden gevonden. Tegenwoordig is dat wel anders. Martijn Kleppe en Henri Beunders beschrijven in dit artikel de ontwikkeling van het toenemend gebruik van afbeeldingen in het geschiedenisonderwijs en de historische wetenschap. Speciale aandacht is er voor de rol die de fotografie is gaan spelen op het wetenschappelijk toneel.

Lees meer

Greep op de chaos

Platform 2010 nummer 12 - 2010

Is het communicatie-universum van internet wel echt zo nieuw? Hoe onbeheersbaar is onze samenleving eigenlijk en hoe kan de overheid regie houden of krijgen? In zijn bijdrage geeft Henri Beunders, hoogleraar Geschiedenis van Maatschappij, Media en Cultuur aan de Erasmus Universiteit, een antwoord op deze vragen. Ook pleit hij ervoor de ontwikkelingen in een historisch perspectief te zien.

Lees meer

Terrorisme: studies over terrorisme en terrorismebestrijding

Kluwer - 2008

Terrorisme is van alle tijden. Maar sinds de aanslagen op 11 september 2001 heeft terrorisme en terrorismebestrijding steeds meer aandacht gekregen in de Westerse wereld. In deze bundel wordt een actuele stand van wetenschappelijke kennis op het terrein van terrorisme en terrorismebestrijding weergegeven. Het gaat dan niet alleen om de specifieke Nederlandse situatie, maar ook om de inzichten die uit de internationale wetenschappelijke en praktijkgerichte literatuur kunnen worden gedestilleerd. In dit hoofdstuk beschrijf ik de soms complexe relatie tussen media en terrorisme.

Lees meer

Politie, studies over haar werking en organisatie

Kluwer - 2007

De tweede druk van het standaardwerk Politie is in 2007 volledig vernieuwd en uitgebreid. De relevante inhoudelijke ontwikkelingen en organisatievraagstukken rond de politie zijn in dit boek opgenomen. De formeel-juridische kanten van het politiewerk zijn weergegeven, evenals de dagelijks praktijk van het politiewerk. Opgenomen ook is het hoofdstuk van mijn hand over de relatie tussen de politie en de media, die in de afgelopen decennia aan zulke grote veranderingen onderhevig is geweest.

Lees meer

Het Openbaar Ministerie en de media

Kluwer - 2007

Sinds de jaren negentig is de criminaliteitsbestrijding opgerukt naar de eerste plaats van onderwerpen die op de grootste publieke aandacht mogen rekenen. Dit heeft tot een grotere druk geleid op de politie om beter te presteren bij het ‘boevenvangen’, maar niet minder op het OM om daarna de vervolging tot een goed einde te brengen. De verhouding tussen de media en het OM (en omgekeerd) is van groot belang voor de wijze waarop de burgers, de politiek, maar ook de andere burgers in de veiligheidsketen aankijken tegen de organisatie en het functioneren van het OM. Daarover gaat dit hoofdstuk in Rechterlijke Macht.

Lees meer

Ontwikkelingssamenwerking – Van riksja naar revolutie en terug

Van Gorcum - 2007

Waar moet je aan denken als je een campagne gaat voeren om bijvoorbeeld jongeren te betrekken bij vraagstukken over mensenrechten? Of wanneer je een lobby wilt beginnen om in Den Haag of Brussel bepaald onderwerp op de agenda te krijgen? Is het zinvol om te proberen de televisie te interesseren – en goodwill ambassadors – voor het probleem van armoede, onrecht en eerlijke handel? Hoe benader je juist degenen die niet direct geïnteresseerd zijn? Zonder context van de geschiedenis op dit terrein is een goed begrip van de uiteenlopende, en soms strijdig lijkende, ontwikkelingen van het heden niet goed te begrijpen. In deze bundel Wereldburgerschap, dat handreikingen wil geven voor vergroting van de betrokkenheid bij ontwikkelingsproblematiek, heb ik een sociaal-historische schets geschreven van de betrokkenheid van Nederland en Nederlanders bij ontwikkelingssamenwerking en mondiale vraagstukken, onder de titel ‘Van riksja naar revolutie en terug’.

Lees meer

Public Art in a Multicultural Society

Berghahn Journals - 2007

In Western societies, the boundaries of the freedom of expression had traditionally been expanding, while the boundaries of religion and ‘good morals’ had been receding. Since the last decade however, this expansion has slowed down, come to a halt, and ultimately reversed. In Europe, anxiety over the expression of protest through violent means has steadily caused governments to abandon the traditional, seemingly limitless adherence to freedom of expression. Political fear over controversy has come to dominate the climate of commissioning public art. In a polarized world, the debate on wat is tolerable has taken on an acute urgency. The killing of Dutch filmer/writer Theo Van Gogh is a recent and tragic example. The art world itself no longer has an answer. After a half-century of autonomy, it has succeeded in demolishing its own authority by ridiculing every aspect of external criticism. The only solution now will be a new form of dialogue with all stakeholders involved.

Lees meer

The People Conquer The Media

Royal van Gorcum / Palgrave Macmillan - 2004

In the Netherlands at the end of the twentieth century the question was considered to be urgent: what was the history of the Dutch culture in a European perspective? And what was left of it in our globalising world? A volume Accounting for the Past: 1650-2000, with many contributors, was the result in 2001 (English translation 2004, Chinese translation 2007). In the chapter The People Conquer The Media I describe the growing sense of failure of the post war European (and Dutch) political and cultural elites in dissemination high art through the new media like television. ‘The people’ emancipated themselves along different lines of tastes. The European internal market and the fall of the Wall in Berlin meant liberalisation of culture. But this didn’t result in an Americanized McWord but rather a renaissance of the local, the regional and the national in the fields of media and culture. The main characteristic of our times is ambiguity. Verder lezen “The People Conquer The Media”

Lees meer

Het fenomeen Fortuyn

De Volkskrant / Meulenhoff - 2002

In dit boek staan naast redactionele bijdragen interviews met Fortuyn door de jaren heen, columns van onder anderen Remco Campert, Marcel Möring, Jan Kuitenbrouwers, Jan Blokker, Jan Mulder, Kees Schuyt, Martin Bril en twee bijdragen van mijzelf, ook stukken van Pim Fortuyn, die hij schreef op de opiniepagina Forum. ‘Het fenomeen Fortuyn’ is het verslag van de opkomst van een politicus zoals Nederland nog nooit gekend heeft tot en met de eclatante verkiezingszege van zijn politieke erfgenamen.

Lees meer

De monarchie

Prometheus - 2002

In deze bundel over de monarchie in Nederland die werd uitgegeven naar aanleiding van het huwelijk tussen kroonprins Willem-Alexander en Maxima bespreek ik de veranderende relatie tussen vorst, volk en media, van de geboorte van Wilhelmina tot 02-02-02. Oranje probeerde altijd zo veel mogelijk meester te blijven over de media, wat niet altijd lukte. Want: de relatie tussen vorst en volk is net als het leven zelf: veranderlijk.

Lees meer

Oorlog en Herinnering. Een inleiding

Mets en Schilt, Amsterdam - 2000

Hoe wordt het beeld bepaald van ‘de werkelijkheid’, in dit geval van de inzet van Nederlandse militairen op vredesmissies zoals op de Balkan in de jaren ’90? Door schrijvende journalisten, romanschrijvers, ooggetuigen, natuurlijk. Er is een oude traditie dat ook overheden en musea andere vertolkers van de werkelijkheid inzetten, zoals kunstenaars, schilders, tekenaars, en fotografen.

Persfotografen horen tot het gilde der journalisten. Onafhankelijke fotografen hangen ergens tussen de journalist en de kunstenaar in. Zo ook fotograaf Martin Roemers die in 2000 de opdracht aanvaardde van het Legermuseum om het werk van Nederlandse soldaten op de Balkan te fotograferen. Ik schreef het voorwoord bij de catalogus van de expositie in het Legermuseum in Delft.

Oorlogsfotografie. De duistere betekenis van beelden

Uitgeverij Verloren - 2000

Historisch besef is het onderwerp van het liber amicorum dat prof.dr. Piet Blaas bij zijn afscheid van de Erasmus Universiteit kreeg aangeboden. In mijn artikel ‘Oorlogsfotografie. De duistere betekenis van beelden’ beschrijf ik de wisselende kracht die beelden van oorlog in het verre en recente verleden uitoefenden op de publieke opinie en de politiek.

Lees meer

A ticket to

H.Veenman & Zonen - 1999

The question is: Why is the debate about the meaning of images sometimes so stupefyingly vague? Two citations: ‘We try to describe what they (images) do to us, however, most of the time it results in a lot of stammering and stuttering. And then, driven to desperation, we quickly ask the photographer, or the painter, why he or she has made the object in question, what sort of paper, paint, aperture they have used, and what the purpose is of it all’.
‘When I look at Voeten’s photographs, sometimes for a long time and often with a undefinable feeling full of compassion, respect and an inkling of insight into human existence, I feel, despite their sombre content, a certain satisfaction about these photos: ‘because they’re there”.

Lees meer

Waiting for television. Film in the Netherlands, ca. 1900

Meulenhoff - 1995

In this Dutch language volume (1995) Prelude to a New Century. Episodes from the Dutch fin de siècle I wrote the chapter Waiting for Television about the invention of film and the reactions to it in the Netherlands. In the first two decades of the new medium of the two main streams of the new medium – illusion and documentary ‘reality’ – the representation of mostly nationalistic reality was the most popular in the expanding cinematic experience: royalty and colonialism, including the colonial wars.

Lees meer

”t is Naatje’. A rusty memory

Contact - 1995

The creation of national monuments is a difficult affair, certainly when the topic is monuments to remember wars that have no clear cut overall majority ‘collective memory’ to sustain it. And history is a trombone: what seemed a right and glorious past or war today may change in a burning past or war tomorrow. The way we look at our monuments will change accordingly.

This story on the national monument that preceded the present national monument on Dam Square is a story about the attempt to revitalise the national spirit, after the lost war against the Belgians in 1839, through the erection of a monument. It failed. The nickname became: ‘Miss Rubbish’ – to translate it in a polite way. The citizens of Amsterdam didn’t want the monument. They let this be known by joking about it, and cheered when it was erased. The story is an example of failed top-down nationalization of history.

Lees meer

‘Een dure verplichting en een kostelijk voorrecht,’ Dr. L. de Jong en zijn geschiedwerk

SDU - 1995

De tv-serie De Bezetting heeft vanaf beginjaren ’60 het beeld van de Tweede Wereldoorlog in Nederland jarenlang gedomineerd. De maker ervan, dr. L. de Jong, speelde als ‘rijksgeschiedschrijver’ in de verwerking van het trauma van de oorlog decennialang de grootste rol: als verteller, als volksopvoeder, als ‘grootinquisiteur’ over de vraag wie goed was geweest en wie fout. In dit geheel speelden ‘de media’ en zijn ‘media performance’ misschien wel een doorslaggevende rol. Of het nu ging om zijn boeken zelf, de stijl ervan en de presentatie ervan, De Bezetting, of de politieke kwesties waar hij zich mee bemoeide, Lou de Jong was een media-man die ‘de media’ beheerste als geen ander.

Lees meer

De buitenlandse politiek van Nederland, 1918-1924

J.H. Gottmer / H.J.W. Becht - 1991

De Europese vrede was uitgangspunt geweest bij de creatie van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, en eveneens bij de bekrachtiging van de afscheiding van België. ‘Chaque nation a ses droits particulier: mais l’Europe aussi a son droit’, hadden de grootmachten Nederland en België te verstaan gegeven. Deze taak jegens ‘Europa’ werd de basis van het sindsdien altijd verkondigde standpunt dat de onafhankelijkheid van kleine staten als Nederland een Europees belang is. Na de Duitse nederlaag in 1918 was Nederland gedwongen zijn buitenlands-politieke koers te heroverwegen. Sommigen wilden het machtsevenwicht herstellen en de eigen militaire macht versterken. Anderen vonden dat Nederland nu definitief de steven westwaarts moesten richten omdat daar de nieuwe macht lag. Weer anderen vonden elk machtstreven nutteloos en kozen voor principieel pacifisme en afzijdigheid. Hierover gaat het hoofdstuk in deze bundel.

Lees meer
Terug naar boven